Tegoroczna III edycja "geographica", pomimo niesprzyjającej aury, zebrała 16 uczestników, z czego większość to już "twardy elektorat" tej imprezy. Pogody się nie baliśmy gdyż do obiadu zaplanowane było w większości zwiedzanie wnętrz. W tym roku, nauczeni doświadczeniami, zwiedzaliśmy mniej, bardziej spokojnie, ale i dokładniej, korzystając w większości obiektów z przewodników co na pewno było korzystne. Program III części wspólnego, w gronie znajomych zwiedzania, zawierał 6 miejsc zaplanowanych do zobaczenia: Most kolejowy i Zamek pokrzyżacki w Bytowie, Elektrownie Wodną w Gałąźni Małej, Wioskę Gotów i Wieżę Lemana w Piasznie, Muzeum Szkoły Polskiej w Płotowie, oraz Cmentarz Leśników w rezerwacie Bukowa Góra koło Pyszna. Całość trasy ze startem i powrotem w Gołuniu wynosiła około 190km, a czas jaki nam zajęło, jej przejechanie ze zwiedzaniem i oczywiście odpowiednio długą przerwą obiadową, wyniósł ok. 9 godzin.
Dziękując za wspólne zwiedzanie, zapraszam jednocześnie na IV edycje "Portowiec Goegraphic" w 2009r., która to skieruje się najprawdopodobniej w okolice Starogardu.

1. Bytów -most kolejowy z XIXw.
Most kolejowy nad rzeką Borują składa się z sześciu murowanych przęseł o sklepieniach kolistych, które wykonano z cegły ceramicznej. Łuki sklepień wsparte są na murowanych z kamienia granitowego podporach. Na filarach znajdują się płaskorzeźby z piaskowca przedstawiające herby Rzeszy, Prus, Pomorza, Bytowa i niemieckich kolei. Most wzorowany jest na rzymskich akweduktach.
Dojazd: Bytów, dojście od ul. Nad Borują. Cena wstępu: ogólnodostępny.

2. Bytów -Zamek pokrzyżacki z przełomu XIV i XVw., Muzeum Zachodnio-Kaszubskie
Zamek pokrzyżacki (1398-1405), zbudowany na planie prostokąta. Posiada trzy baszty okrągłe (Młyńska, Różana i Polna) oraz czworoboczną wieżę Prochową. Główny i najstarszy gotycki budynek, tzw. Dom Zakonny (obecnie muzeum) znajduje się w północno zachodniej części zamku. W latach 1560-1570 książęta pomorscy przeprowadzili gruntowną przebudowę bytowskiej warowni. Powstał wówczas Dom Książęcy (obecnie hotel) i nie istniejąca Kancelaria Książęca. W 1623 roku wybudowano Dom Wdów (obecnie biblioteka). Zamek w okresie swej świetności pełnił rolę strażnicy granicznej, siedziby administracji krzyżackiej oraz zajazdu dla rycerstwa. Muzeum Zachodnio-Kaszubskie zajmujące skrzydło północne, prezentuje bogate i ciekawe zbiory etnograficzne oraz czasowe wystawy współczesnego malarstwa, fotografiki i sztuki ludowej
Dojazd: Bytów, wejście od ul. 1Maja. Cena wstępu: 6,5zł normalny, 4,5zł ulgowy. Zwiedzanie: interesująco opowiadający przewodnik 1zł od osoby w grupie. Internet: www.muzbyt.republika.pl

3. Elektrownia Wodna Gałąźnia Mała.
Obiekty tej elektrowni, zarówno z uwagi na rozwiązania techniczne, jak i malowniczość krajobrazu, są unikatowe i to na skalę europejską. Projekt powstawał od 1889 roku, a prace w pierwszym etapie wykonano w latach 1912-1914. Skierowano wody rzeki Słupi do jez. Głębokiego. Stąd żelbetowymi sztolniami o średnicy 190 cm i kanałami otwartymi długości ponad 4 km oraz syfonem pod drogą do Bytowa, następnie rurociągami (długości 668 m) woda dopływała do Gałąźni Małej, gdzie usytuowano budynek elektrowni. Tam woda wypływała z turbin i powracała do koryta rzeki Słupi. W 1920 roku wykonano drugi etap budowy - zaporę ziemną, przegradzając dolinę rzeki Bytowej i kierując jej wody również do jez. Głębokiego. Zapora długości 205 m i wysokości 7 m utworzyła nowy zbiornik, mieszczący 850 tys. m3 wody. Ciąg budowli i derywacji przedłużył się do 13 km i zapewnił dopływ wody na turbiny w ilości 5,69 m3/s, umożliwiając w godzinach szczytu pracę 5 turbozespołów o zainstalowanym przepływie 12 m2/s i mocy 3,5 MW. Spad elektrowni wynosi 38,5 m.
Dojazd: 9km z miejscowości Niepoględzie na trasie nr 210 z Bytowa do Słupska. Cena wstępu: 1,5zł normalny i 1zł ulgowy/grupowy. Zwiedzanie: opowiada (+film!) i oprowadza pracownik elektrowni -w cenie biletu. Internet: www.elektrowniewodne.com.pl/Galaznia.htm

4. Osieki -Przerwa obiadowa w Starej Gorzelni w Osiekach.
Miejsce posiłku mieliśmy z polecenia od zaprzyjaźnionego "localesa" Andrzeja T., w gospodarstwie agroturystycznym Pani Róży Radoń w miejscowości Osieki koło Bytowa. Już na wejściu wszyscy byli pod ogromnym wrażeniem nie tylko widoku suto zastawionego stołu, ale i samego bardzo ciekawego miejsca naszego posiłku urządzonego w pomieszczeniu gorzelni z zachowanymi urządzeniami. Smakowity obiad z różnorodnymi daniami zadowolił wszystkich bez wyjątku, od smakoszy po "ilościowców". Polecamy więc dalej! zarówno na biesiadę, imprezę jak i wypoczynek, szczegóły na www.staragorzelnia.pl
Dojazd: 5km od miejscowości Borzytuchom na drodze nr 209 Bytów-Sławno. Ceny: umiarkowane.

5a. Piaszno -Wioska Gotów z I/II w.n.e.
Piaszno - kraina Gotów i pięknych widoków. To niewielka miejscowość jednoznacznie kojarząca się z Górą Lemana, znajdującą się tam wieżą widokową, wioską Gotów oraz corocznym zlotem czarownic. Gospodarstwo Klemensa Lemana to miejsce tętniące życiem. Każdego lata odbywa się tu zlot czarownic, a niemal codziennie przybywają dzieci, młodzież i dorośli by zobaczyć rekonstrukcję wioski Gotów. Kilka lat temu Pan Klemens odkrył na swojej ziemi tajemnicze kamienie. Wkrótce okazało się iż są to kamienne kręgi oraz kurhany. Postanowił więc odtworzyć życie mieszkańców tego miejsca sprzed 2000 lat. Dziś chętni mogą zwiedzić gospodarstwo, osadę, uczestniczyć w ciekawej lekcji prowadzonej w leśnej klasie a przede wszystkim wszystko dotknąć i zobaczyć na własne oczy.
Dojazd: 3km z miejscowości Tuchomie na trasie nr 20 Bytów-Miastko. Cena wstępu: dobrowolna. Zwiedzanie: bardzo ciekawie z przewodnikiem w osobie twórcy Klemensa Lemana. Internet: www.lemaki.px.pl

5b. Piaszno -wieża Lemana.
Pomysł na to aby postawić wieżę zrodził się w 1999 roku. Gospodarz chciał taką atrakcją pokazać piękno Kaszub i zachęcić do ich poznania. Całą pracę związaną z budowa wieży wykonał sam. Wieża którą postawił ma 20m wysokości. Znajduje się 220m n.p.m. Do jej budowy zużyto 5 ton cementu i 30 m3 drewna. Wieża-jak z uśmiechem zapewnia właściciel stoi w połowie drogi pomiędzy najsłynniejszą i najwyższą wieżą w Europie- Wieżą Eiffla a nadajnikiem telewizyjnym w Moskwie. Leman dodaje, że kiedy staniemy przed wejściem na wieżę rozśmieszy, ale i poruszy nas skromna tabliczka z napisem :"wieża wspaniałych widoków i dalekich perspektyw". Z wieży roztaczają się piękne widoki na okolicę, całą wieś Tuchomie i Górę Siemierzycką. Wieża Lemana to od kilku lat wizytówka gminy Tuchomie.
Informacje: jak wyżej

6. Płotowo -Muzeum Szkoły Polskiej.
Siedzibą muzeum jest stary budynek szkolny. W obiekcie tym otwarto w 1929 roku jedną z czterech czynnych niegdyś na terenie powiatu bytowskiego prywatnych szkół polskich, z czego zaledwie jedna z nich działalność swą prowadziła do 1939 roku. Pozostałe na skutek represji oraz związanych z tym posunięć niemieckich władz administracyjnych przestały istnieć jeszcze w 1939 roku. W muzeum znajdują się dwie sale wystawowe. W jednej zrekonstruowano klasę lekcyjną z lat 20-tych XX wieku. Druga przedstawia działalność Związku Polaków w Niemczech, jego powstanie i organizację oraz sylwetki zasłużonych działaczy.
Dojazd: 5km z miejscowości Niezabyszewo na trasie nr 20 Bytów-Miastko. Cena wstępu: wolny. Zwiedzanie: na miejscu mieszka i oprowadza opiekun muzeum. Interent: www.muzbyt.republika.pl/plotowo.html

7. Pyszno -Cmentarz Leśników.
Ten niecodzienny cmentarz powstał w lesie na Bukowej Górze ok. 1874 r. Jako pierwszy spoczął na nim Otto H. Smalian (1827-1874) królewski nadleśniczy z Sierżna, syn Heinrich Smaliana, autora wzoru dendrometrycznego obliczania miąższości drzewostanu. Obeliskowy nagrobek z inskrypcją sławiącą dokonania leśniczego wystawili jego przyjaciele i współpracownicy. W kilka lat później pochowano obok Friedricha A. Olberga (1805-1878) królewskiego inspektora lasów. Z czasem cmentarz rozrósł się do ok. 30 pochówków. Dominują na nim żeliwne krzyże charakterystyczne dla II poł. XIX w., zieleń cmentarna to dwa pomnikowe okazy żywotnika i bukowy las dookoła. Po wojnie cmentarz popadł w zapomnienie i zarósł samosiewem. W 1994 r. z inicjatywy miejscowych środowisk leśników cmentarz uporządkowano, a uczniowie technikum z Warcina zrekonstruowali drewniane ogrodzenie.
Dojazd: 7km od Bytowa na trasie nr 212 na Chojnice, w prawo na Sierakowice. Wstęp: ogólnodostępny. Interent: http://www.bytow.com.pl/zabytki.php#innezabytki1